Nghĩ gì về lương lãnh đạo qua chuyện SCIC?

Thua lỗ liên tục nhưng lãnh đạo SCIC vẫn nhận mức lương cao không tưởng, điều này liệu có hợp lý? Đứng ở góc độ những người chịu trách nhiệm phân bổ lương thưởng, các chủ doanh nghiệp nhìn nhận vấn đề này ra sao?

Từ trước tới nay, việc phân bổ lương từ cao xuống thấp theo tháp quyền lực trong các tổ chức đã là một “luật bất thành văn” mà hầu hết mọi người đều chấp nhận. Đứng gần đỉnh tháp nhất, các lãnh đạo công ty luôn là những người luôn phải đi đầu đứng mũi chịu sào. Đi kèm với rất nhiều quyền lợi và ưu đãi hấp dẫn, lãnh đạo các công ty cũng phải chịu trách nhiệm lớn nhất về nhiều vấn đề: vận hành công ty có lãi, trả cổ tức cho cổ đông, tạo công ăn việc làm ổn định và đảm bảo đời sống nhân viên, đóng góp cho ngân sách nhà nước, v.v…

Với chừng đó trách nhiệm, quả không dễ dàng để trụ vững ở vị trí đứng đầu bảng lương. Dù vẫn còn những điểm đáng bàn về sự chênh lệch quá lớn trong các bậc lương, nhưng khi hoàn thành vai trò của mình, ít nhiều các nhà lãnh đạo cũng xứng đáng với mức lương được hưởng. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là liệu cơ chế trả lương cho các nhân sự cấp cao có phải là một sân chơi minh bạch và “sòng phẳng” – làm nhiều thì hưởng nhiều? Liệu khi nhận mức lương cao gấp cả chục lần nhân viên bình thường, các nhà điều hành đã thực hiện đầy đủ vai trò và cương vị của mình?

Sự kiện SCIC (Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước) càng “hâm nóng” vấn đề trên. Theo kết quả kiểm toán báo cáo tài chính năm 2008 của SCIC được Kiểm toán Nhà nước công bố ngày 2/12: Công ty cổ phần Hàng không Jetstar Pacific Airlines (mà SCIC đại diện cho nhà nước chiếm 70% cổ phần), trong năm 2008, thua lỗ 546 tỷ đồng, lỗ lũy kế đến hết tháng 12/2008 là 1.137 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu đến thời điểm trên âm 121 tỷ đồng. Trong đó, riêng quản lý chi phí xăng dầu, hai Phó Tổng giám đốc thực hiện nghiệp vụ phòng ngừa rủi ro xăng dầu năm 2008 đã không tuân thủ nguyên tắc thực hiện và không thông báo Hội đồng quản trị Công ty, đã làm cho Công ty thua lỗ hơn 31 triệu USD (từ tháng 7/2008 đến tháng 5/2009). Làm ăn thua lỗ, nhưng SCIC lại chi quá quy định và kế hoạch tiền lương cho đội ngũ ban quản trị. Cụ thể, quỹ tiền lương của lãnh đạo Tổng công ty được duyệt là 1,473 tỷ đồng nhưng thực tế trong năm 2008, đơn vị này đã chi trả 2,642 tỷ đồng, vượt quỹ lương được duyệt là 1,168 tỷ đồng. Kết quả kiểm toán còn cho thấy, thu nhập bình quân của lãnh đạo tại SCIC khi xây dựng kế hoạch trình Bộ Tài chính và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chỉ là 40 triệu đồng/tháng, nhưng thực tế năm 2008, thu nhập bình quân của lãnh đạo SCIC là 78,5 triệu đồng/tháng, gấp 1,96 lần so với kế hoạch.

Xung quanh câu chuyện SCIC, việc nhiều người quan tâm nhất không phải là mức lương cao hay thấp mà là nó có hợp lý và tương xứng hay không. Bàn về vấn đề này, tiến sỹ Nguyễn Quang A cho rằng: “Lương, thưởng là một khuyến khích vô cùng mạnh để họ (các nhà quản trị - BTV) phát huy tài năng của mình, mang lại thành tích cho doanh nghiệp, góp phần làm cho đất nước phát triển. Không thể mong bình quân chủ nghĩa thịnh hành mà thị trường các nhà quản trị vẫn hoạt động. Kinh nghiệm đau đớn một thời vẫn còn đó. Hãy đừng quên. Thu nhập cao, thuế đóng nhiều và họ nên được vinh danh”. Tuy nhiên: “Vấn đề là các ông chủ có chọn đúng người xuất sắc hay không. Chỉ có minh bạch, kể cả chi phí và thành tích mới ngăn chặn được sự lạm dụng đáng bị lên án”.

Vậy cách nhìn của các doanh nghiệp – những người thường xuyên và trực tiếp phải xử lý vấn đề phân bổ lương thưởng – đối với vấn đề này ra sao. Hãy chia sẻ những ý kiến, vướng mắc và cách giải quyết của các bạn để góp phần hoàn thiện một cơ chế chính sách quan trọng với mọi tổ chức.

• Diễn đàn VNR500