Chỉ cần làm đúng DNNN đã có hiệu quả hơn

"Để DNNN vượt lên trong giai đoạn tỉ suất lợi nhuận giảm và kinh tế khó khăn hiện nay, quan trọng nhất là có được một tập thể cùng phấn đầu cho lợi ích chung. Ban lãnh đạo ở đó có đủ nhiệt huyết không, đủ dũng cảm không, đủ cái tâm để làm không"?

Xung quanh các số liệu đánh giá mới nhất của VNR500 về tỉ suất lợi nhuận giảm dần liên tục trong những năm gần đây của các doanh nghiệp trong bảng xếp hạng VNR500. Phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Quản Ngọc Cường, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Cơ điện Trần Phú, một công ty cổ phần do nhà nước nắm chi phối doanh nghiệp đứng thứ 313 trong bảng xếp hạng.

- Thưa ông, trong năm 2011, theo đánh giá của VNR500, tỉ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp nhà nước (DNNN), tư nhân và FDI đều đồng loạt giảm. Chỉ số ROA của DNNN giảm từ mức 5,2% năm 2010 xuống còn 2,7% năm 2011. Là DN mà Nhà nước nắm 65% vốn, ông có thể cho biết nhận định của mình về xu hướng trên?

Ông Quản Ngọc Cường: Tôi nghĩ không ai làm doanh nghiệp ngạc nhiên với xu hướng trên, cho dù là nhà nước, tư nhân hay nước ngoài thì các doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2011 đều chịu áp lực lớn. Áp lực đến từ việc gia tăng mạnh chi phí đầu vào như điện, nước, lương nhân công, vận tải, xăng dầu...

Các yếu tố này đều tăng với tốc độ nhanh trong khi cạnh tranh trên thị trường ngày càng khốc liệt nên doanh nghiệp không dễ tăng giá để tăng doanh thu.  Thậm chí với Trần Phú, chúng tôi còn phải giảm giá vào dịp cuối năm này để cạnh tranh.

Một sản phẩm của công ty Cơ điện Trần Phú

- Có ý kiến cho rằng, DNNN đỡ hơn doanh nghiệp tư nhân bởi họ được ưu đãi về đất đai và tín dụng nhiều hơn. Ông có đồng tình với nhận định trên hay không?

Ví dụ như với Trần Phú, chúng tôi được ưu đãi về đất đai. Doanh nghiệp được sử dụng khoảng đất do nhà nước hỗ trợ từ năm 1984 tới nay. Chi phí thuê đất đai nhà xưởng rõ ràng thuận lợi hơn so với doanh nghiệp tư nhân. Nhưng tôi cho rằng không vì thế mà những DNNN thật sự muốn phát triển lại thuận lợi hơn so với tư nhân. Họ gặp phải những khó khăn khác mà tư nhân dễ dàng giải quyết nhưng nhà nước thì không đơn giản thế.

- Xin ông cho biết cụ thể những thách thức đối với DNNN là gì?

Tôi mới lãnh đạo công ty Cơ điện Trần Phú từ tháng 3 năm 2010 nhưng thấy rằng, khó khăn lớn nhất đối với một doanh nghiệp đã có thương hiệu như Trần Phú không phải là những yếu tố bên ngoài mà là các yếu tố bên trong doanh nghiệp. Đó là vấn đề động lực và hiệu quả làm việc.

Nề nếp kỷ cương làm việc không tốt, quản lý doanh nghiệp lỏng lẻo dẫn tới đầu tư cao nhưng hiệu quả thấp. Tạo ra và thúc đẩy động lực làm việc mới là thách thức lớn nhất của lãnh đạo doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Chẳng hạn, Công ty CP Cơ điện Trần Phú từng có thời kỳ trong tình trạng trì trệ, lãng phí và không hiệu quả, năng suất lao động của công nhân viên rất thấp. Tôi lấy hai ví dụ thực tế: Thứ nhất, chi phí vật tư có thể cao tới 130% so với chi phí thực tế. Thứ hai, người lao động chỉ làm việc với 60-65% năng suất thực của họ. Tôi chẳng làm điều gì lớn lao cả ngoài việc xây dựng lại định mức vật tư chuẩn cũng như xây dựng định mức lao động đúng với thực tế. Chỉ làm đúng thôi doanh nghiệp đã hiệu quả hơn rồi.

- Sở dĩ xảy ra hiện tượng như vậy ở doanh nghiệp nhà nước là do trong nhiều trường hợp, lợi ích của người đứng đầu doanh nghiệp không song trùng với lợi ích của toàn bộ doanh nghiệp. Có phải vậy không thưa ông?

Có trường hợp như vậy, như cổ nhân có nói đó là tình trạng "cha chung không ai khóc". Tôi lấy một ví dụ ở Trần Phú có thời kỳ những vật tư dùng để sản xuất ra các sản phẩm bị sai hỏng thì đem thanh lý.  Khi nhận cương vị tổng giám đốc, tôi chỉ đạo không đem thanh lý mà đưa vào tái sản xuất những vật tư thu hồi đó.  Chỉ riêng quyết định đó đã làm lợi thêm hàng chục tỉ cho công ty chứ không ít.

- Như vậy theo ông giải pháp để doanh nghiệp nhà nước vượt lên trong giai đoạn tỉ suất lợi nhuận giảm và kinh tế khó khăn hiện nay là gì?

Tôi nghĩ rằng quan trọng nhất là có được một tập thể cùng phấn đầu cho lợi ích chung. Ban lãnh đạo ở đó có đủ nhiệt huyết không, đủ dũng cảm không, đủ cái tâm để làm không chứ nếu quyết tâm làm thì chắc chắn doanh nghiệp nhà nước sẽ có cơ hội để phát triển mạnh mẽ hơn rất nhiều so với thực tại.

Buổi Lễ tôn vinh 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2011 cùng Diễn đàn VNR500 năm 2012 với chủ đề: Giao lưu Harvard: Tầm nhìn chiến lược -  Doanh nghiệp Việt Nam trước  những  thách thức toàn cầu, sẽ diễn ra vào ngày 13/1/2012 tại dinh Thống Nhất, TP.HCM. Đây là năm thứ 5 liên tiếp, Bảng xếp hạng VNR500 được công bố để vinh danh những doanh nghiệp có đóng góp lớn cho sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong năm qua.